İbraname nedir, çalışma belgesi nedir? İşten çıkış bildirgesi süresi ve işe giriş iptali

Pazartesi sabahı bir çalışan istifa dilekçesini teslim ediyor. İK sorumlusunun önünde aynı anda dört soru var: İşten çıkış bildirgesi kaç gün içinde verilir? Henüz işe başlamamış birinin işe giriş bildirgesi yanlışlıkla verildiyse ne zamana kadar iptal edilebilir? Çıkışta çalışana hangi belge verilir? Ve çıkış günü imzalatılan ibraname nedir, gerçekten işe yarar mı? Cevaplar farklı metinlere dağılmış durumda: biri SGK mevzuatında, biri İş Kanunu’nda, biri Borçlar Kanunu’nda. Aşağıda bunları resmî metinden okuyarak, çıkış sürecini sırasıyla yürütebileceğiniz biçimde topladık.

Sigortalı işten ayrılış bildirgesi, 4/a kapsamında çalışan bir kişinin sigortalılığının sona erdiğini işverenin Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) bildirdiği belgedir; günlük dilde “işten çıkış bildirgesi” denir. Bu yazıdaki süreler ve koşullar 5510 sayılı Kanun, Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, 4857 sayılı İş Kanunu ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun resmî metninden okunmuştur (inceleme tarihi: 22 Ekim 2026). Metinler değişebilir; uygulamadan önce güncel hâlini kontrol edin.

İşten çıkış bildirgesi süresi kaç gün?

5510 sayılı Kanun’un 9. maddesine göre 4/a kapsamındaki çalışanın sigortalılığı hizmet akdinin sona erdiği tarihte sona erer ve işverenler bu durumu en geç on gün içinde SGK’ya bildirir. Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 25. maddesi bunu somutlaştırır: bildirim, sigortalılığın sona ermesini takip eden on gün içinde, Ek-5’teki sigortalı işten ayrılış bildirgesiyle ve e-sigorta üzerinden yapılır. Sayacı başlatan tarih hizmet akdinin sona erdiği tarihtir; ihbar süresi, peşin ihbar ödemesi ya da karşılıklı anlaşma gibi durumlarda bu tarih farklı olabileceği için çıkış kaydında net yazılmalıdır.

Bildirgedeki işten ayrılış nedeni de kodla girilir. Yönetmelik, bu kodları belirleme ve değiştirme yetkisini SGK’ya verir; yani kodu tahmin etmek yerine SGK’nın güncel kod listesine bakmak gerekir.

İşe giriş bildirgesi ne zaman verilir, iptal süresi nedir?

İşe giriş tarafında kural çıkıştan farklıdır. 5510 sayılı Kanun’un 8. maddesi, işverenin 4/a kapsamındaki kişiyi sigortalılık başlangıç tarihinden önce işe giriş bildirgesiyle bildirmesini ister. İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacaklar için kanun en geç çalışmaya başlatıldığı günü yeterli sayar. Başka istisnalar da vardır; kendi durumunuzu mali müşavirinizle kontrol edin.

Bildirge verildikten sonra kişi hiç işe başlamazsa ne olacağını Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği’nin 11. maddesi düzenler:

“…bildirgede belirtilen işe giriş tarihini takip eden ilk iş günü saat 23.59’a kadar e-sigorta yoluyla iptal edebilir.”

Yani işe giriş bildirgesi iptal süresi, bildirgede yazan işe giriş tarihini izleyen ilk iş gününün saat 23.59’una kadardır ve iptal e-sigorta üzerinden yapılır. Hangi günün iş günü sayılacağında tereddüt varsa SGK ünitesinden teyit alın; süre kaçtıysa yapılacak işlem için de mali müşavirinize veya SGK’ya danışın.

Çalışma belgesi nedir?

Çalışma belgesi, işten ayrılan işçiye işveren tarafından verilen, yaptığı işin çeşidini ve çalışma süresini gösteren belgedir. Dayanağı 4857 sayılı İş Kanunu’nun 28. maddesidir. Madde, belgenin vaktinde verilmemesinden veya belgede doğru olmayan bilgi bulunmasından zarar gören işçinin ya da işçiyi işe alan yeni işverenin eski işverenden tazminat isteyebileceğini söyler; belgeler harçtan muaftır.

Çalışma belgesi SGK bildirgesinin yerine geçmez; ikisi ayrı yükümlülüklerdir. Madde metni belgenin kaç gün içinde verileceğini yazmaz. Bu yüzden belgeyi çıkış tarihinde hazırlayıp çalışana imza karşılığı teslim etmek, sonradan “verilmedi” ya da “yanlış yazıldı” tartışmasını önler.

İbraname nedir, geçerlilik şartları nelerdir?

İbraname, çalışanın işverenden olan alacağından vazgeçtiğini yazılı olarak beyan ettiği belgedir. Türk Borçlar Kanunu’nun 132. maddesine göre taraflar yapacakları ibra sözleşmesiyle bir borcu tamamen veya kısmen ortadan kaldırabilir. İş ilişkisinde ise 420. madde işçiyi korumak için ek şartlar koyar. İbraname ancak şunları birlikte taşıyorsa geçerlidir:

1. Yazılı olmalıdır.
2. İbra tarihi itibarıyla sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık süre geçmiş olmalıdır.
3. İbra edilen alacağın türü ve miktarı açıkça belirtilmelidir.
4. Ödeme, hak edilen tutara göre noksansız yapılmış olmalıdır.
5. Ödeme banka aracılığıyla yapılmış olmalıdır.

Madde, bu unsurları taşımayan ibra sözleşmelerinin veya ibranamelerin kesin olarak hükümsüz olduğunu söyler. Gerçek tutarın ödendiğini göstermeyen belgeler ise yalnızca içerdikleri miktarla sınırlı olarak makbuz hükmündedir. Sonuç olarak çıkış günü imzalatılan, tutarı yazmayan ya da genel ifadeli bir ibraname işvereni korumayabilir. Güvenli yol, ödemeleri banka yoluyla yapmak ve ibranameyi süre dolduktan sonra, türleri ve tutarları açıkça yazarak düzenlemektir.

Çıkışta hangi adım ne zaman yapılır?

Çıkış kontrol listesi

1. Çıkış tarihini ve nedenini yazılı olarak netleştirin; bildirgedeki tarih bununla aynı olmalıdır.
2. İhbar süresi varsa iş arama izninin kullandırıldığını kayda alın.
3. Zimmetleri (bilgisayar, telefon, anahtar, kart, koruyucu donanım) teslim alıp tutanağa bağlayın.
4. E-posta, sistem ve ağ erişimlerini çıkış tarihinde kapatın; ortak hesapların şifrelerini yenileyin.
5. Sigortalı işten ayrılış bildirgesini on günlük süre içinde e-sigorta ile verin; kimin vereceğini ve ne zaman verildiğini listeye işleyin.
6. Çalışma belgesini hazırlayıp imza karşılığı teslim edin.
7. Son ödemeleri banka yoluyla yapın; ibranameyi ödeme ve süre koşullarına göre ayrıca düzenleyin.
8. Çıkış görüşmesi notlarını ve belgelerin kopyalarını özlük dosyasında saklayın.

Excel, e-posta ve WhatsApp ile çıkış takibi nerede yeter, nerede yetmez?

Ayda birkaç çıkışın olduğu küçük bir ekipte, her çıkış için bir satır içeren Excel tablosu iş görür: çıkış tarihi, bildirgenin verildiği tarih, çalışma belgesinin teslimi, ibraname durumu. Süre sütununa renk koşulu eklemek bile on günlük pencerenin yaklaştığını görünür kılar.

Sorun, çıkış işinin tek kişide bitmemesidir. Zimmeti idari işler, hesapları bilgi teknolojileri, bildirgeyi muhasebe veya mali müşavir yürütür. Adımlar e-posta ve WhatsApp mesajlarına dağıldığında “hesap kapandı mı?” sorusunun cevabı bir sohbet geçmişini taramakla bulunur, kimin neyi ne zaman yaptığı kanıtlanamaz. Çıkış sayısı arttıkça tek bir kaçan adımın, örneğin açık kalan bir erişimin veya geç kalan bir bildirgenin, bedeli büyür.

KurumsalPortal’da çıkış kontrol listesi nasıl işler?

Onboarding & Offboarding Yönetimi modülünde ayrılış, ayrı bir çıkış kontrol listesiyle yürür. Zimmet iadesi, hesap ve erişim kapatma ile çıkış belgeleri ayrı adımlar olarak ilgili birimlere (insan kaynakları, bilgi teknolojileri, idari işler, yöneticiler) verilir; her birim kendi adımını tamamladıkça süreç ilerler ve tüm adımlar bitince kontrollü biçimde kapanır.

Çıkış belgeleri adımı, çalışma belgesi gibi evrakların hazırlandığını izlemek için uygun yerdir. Bildirgenin kendisi e-sigorta üzerinden verilir; portalda bu, kontrol listesindeki bir adım olarak sorumlusu ve tamamlanma durumuyla izlenir. Böylece çıkış sürecinin hangi aşamada olduğu tek ekrandan görülür.

Çıkış sürecini evrak, zimmet ve erişim adımlarıyla tek kontrol listesinde yürütmek istiyorsanız Onboarding & Offboarding Yönetimi sayfasına, diğer modüller için KurumsalPortal sayfasına bakabilirsiniz.