İş ekipmanları periyodik kontrolü nedir? Kontrol süreleri ve ekipman listesi

İş ekipmanları periyodik kontrolü nedir, hangi ekipmanlar kapsanır, kontrol süreleri ne kadar? Yönetmelikten okunan kurallar, süre tablosu ve takip düzeni.

FUFerhat UğurluYazSis EkibiYayın: 21 Kasım 20266 dk okuma
Kısaca

İş ekipmanları periyodik kontrolü, ekipmanların yönetmelikte öngörülen aralıklarda ve belirtilen yöntemlere uygun olarak yetkili kişilerce muayene ve/veya test edilmesidir. Kapsanan ekipmanlar ve azami süreler İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin EK-III tablolarında yer alır. Standartlarda süre yoksa çoğu ekipman için azami süre bir yıl, yapı iskelelerinde altı aydır.

İSG uzmanınız “kompresörün, forkliftlerin ve topraklamanın kontrol raporlarını toparlayalım” diyor. Ekipmanlar farklı kişilerde, raporlar farklı klasörlerde; hangi ekipmanın kontrolünün ne zaman dolduğunu tek bakışta söyleyebilen kimse yok. Sorun yalnızca kâğıt işi değil: kontrolü zamanında yapılmamış bir basınçlı kap ya da yük kaldıran bir araç, o ekipmanla çalışan insanlar için risk demektir. Bu yazı, iş ekipmanları periyodik kontrolüne hangi ekipmanların tabi olduğunu ve kontrol sürelerinin nereden geldiğini resmî metinden okuyarak özetliyor.

İş ekipmanları periyodik kontrolü, iş ekipmanlarının yönetmelikte öngörülen aralıklarda ve belirtilen yöntemlere uygun olarak yetkili kişilerce yapılan muayene ve/veya test faaliyetidir. Dayanak, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’dir; aşağıdaki hükümleri mevzuat.gov.tr üzerindeki güncel metinden okuduk (inceleme tarihi: 23 Ekim 2026). Takip tarafında YazSis KurumsalPortal Hatırlatıcı Modülü’nün ne yaptığını da sonda anlatıyoruz.

Periyodik kontrol nedir, hangi işyerlerini ve ekipmanları kapsar?

Yönetmelik, 6331 sayılı Kanun kapsamına giren tüm işyerlerini kapsar (md. 2). İş ekipmanı ise işin yapılmasında kullanılan makine, alet, cihaz, teçhizat, tesis ve tesisatın tümüdür (md. 4). Ancak her iş ekipmanı yönetmelik anlamında periyodik kontrole tabi değildir: md. 7’ye göre kontrole tabi olanlar EK-III’teki tablolarda yer alan ekipman veya ekipman gruplarıdır ve bunların kontrolleri periyodik kontrolleri yapmaya yetkili kişilerce yapılır.

Bakım ile periyodik kontrol ayrı kavramlardır. Yönetmelik bakımı revizyon, tamir, değişim, ayar, arıza giderme, temizlik ve kalibrasyon işlemleri olarak tanımlar; ekipmanın bakımını yapan kişi, bakımını yaptığı ekipmanın periyodik kontrolünü gerçekleştiremez (md. 14/A).

İş ekipmanları periyodik kontrol listesi: hangi gruplar kapsanır?

EK-III altı tablo halinde ekipman gruplarını sıralar. Her grupta tipik olarak şunlar bulunur:

  • Basınçlı kap ve tesisatlar (Tablo-1): buhar ve kızgın su kazanları, ısıtma kazanları, basınçlı hava tankları, otoklav, LPG tankları.
  • Kaldırma ve iletme ekipmanları (Tablo-2): krenler, vinçler, forklift ve transpalet gibi endüstriyel araçlar, kaldırma tablaları, yapı iskeleleri, konveyörler, sapan ve kıskaç gibi kaldırma aksesuarları.
  • Tesisatlar (Tablo-3): elektrik ve topraklama tesisatı, yıldırımdan korunma, jeneratör, transformatör, yangın söndürme sistemleri, portatif yangın söndürücüler, yangın algılama, havalandırma ve klima.
  • Tezgâhlar (Tablo-4): presler, torna ve freze tezgâhları, delme makineleri, giyotin makaslar.
  • Endüstriyel raf ve kapılar (Tablo-5).
  • İş makineleri (Tablo-6): yükleyiciler, kazıcılar, damperli kamyonlar, beton pompaları.

Asansörlerin periyodik kontrolü ise EK-III’ün 2.2.4 maddesine göre Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği’ne tabidir. Tablolarda sayılan standartlar örnek olarak verilmiştir; tabloda yer almayan ya da sonradan yayımlanan standartlar da dikkate alınır (EK-III, 1.11).

İş ekipmanları periyodik kontrol süreleri nelerdir?

Kural şu sırayla işler: kontrol aralığı önce ilgili standartlara, yoksa imalatçının öngördüğü değerlere göre belirlenir; bunlar da yoksa iş yeri koşulları, kullanım sıklığı ve süresi gibi faktörlerle yapılan risk değerlendirmesi esas alınır. Standartlarda süre belirtilmemişse kontrol sıklığı tablolardaki azami süreleri aşamaz (EK-III, 1.4). Aşağıdaki tablo, EK-III’ten seçilmiş örnekleri özetler:

Ekipman grubuÖrneklerAzami süre (standartta süre yoksa)
Basınçlı kap ve tesisatBuhar kazanı, ısıtma kazanı, basınçlı hava tankı1 yıl
LPG ve benzeri sıvılaştırılmış gaz tanklarıYeraltı ve yerüstü tanklarYazılı planda verilen sürede (yalnızca muayene); 10 yılın sonunda yeniden değerlendirme
Kaldırma ve iletmeKrenler, forklift ve transpalet gibi endüstriyel araçlar, kaldırma aksesuarları1 yıl
Kaldırma ve iletmeYapı iskeleleri6 ay
TesisatElektrik ve topraklama tesisatı, yıldırımdan korunma tesisatı, jeneratör1 yıl
TesisatYangın söndürme sistemleri, portatif yangın söndürücüler, yangın algılama ve uyarı sistemleri1 yıl
TezgâhPresler, torna ve freze tezgâhları, giyotin makaslar1 yıl
Endüstriyel raf ve kapıEndüstriyel raflar, endüstriyel kapılar1 yıl
İş makineleriYükleyici, kazıcı, beton pompası1 yıl
AsansörAsansör Yönetmeliği kapsamındaki asansörlerAsansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği’ne göre

Tablo bir özettir; atmosferik depolama tankları ve kriyojenik tanklar gibi satırlar farklı süreler içerir. Kendi ekipmanınızın satırını mutlaka resmî metinde arayın.

Periyodik kontrol ne zaman ve kim tarafından yapılır?

  • Güvenliği kurulum ve montaj şartlarına bağlı ekipmanlar kurulduktan sonra ve ilk kez kullanılmadan önce kontrol edilir; önemli bakım ve onarımlardan sonra, seyyar olmayan ekipmanın her yer değişikliğinde de kontrol yapılır (md. 7).
  • Arızaya yol açabilecek etkilere maruz kalan ekipman için çalışma şeklindeki değişiklik, kaza, doğal olay ya da uzun süre kullanılmama gibi durumlardan sonra gerekli kontroller yapılır (md. 7).
  • Kontrolü, EKİPNET’e kayıtlı ilgili branşlardan mühendis, teknik öğretmen, tekniker ve yüksek tekniker olan yetkili kişiler yapar; raporda yetkili kişinin EKİPNET kayıt numarası bulunmalıdır (md. 4 ve 7).
  • İşveren ile yetkili kişi arasında, kontrol hizmetinden en geç bir gün önce İSG-KATİP’teki örneğe uygun sözleşme düzenlenir (md. 7).
  • Kule kren, LPG tank ve tesisatları, yürüyen merdiven ve asılı erişim donanımı gibi bazı ekipmanlarda kontrol yalnızca ekipman muayene kuruluşlarında çalışan yetkili kişilerce yapılır (ek md. 2); Aralık 2025’te bu listeye eklenen dört ekipman için uygulama 1 Ocak 2027’ye ertelenmiştir.

Envanterden kontrol takvimine: beş adım

  1. Envanteri çıkarın: İşyerindeki makine, tesisat, tank, kaldırma aracı ve benzeri ekipmanları kod, marka, model ve konumla listeleyin.
  2. EK-III ile eşleştirin: Her ekipmanın hangi tabloda ve hangi satırda yer aldığını işaretleyin; tabloda karşılığı olmayanları ayrı not edin.
  3. Süreyi belirleyin: Standardın, imalatçının ya da tablonun öngördüğü aralığı yazın; belirsiz kalanlar için İSG uzmanınızın risk değerlendirmesini isteyin.
  4. Son kontrol tarihini girin: Eldeki raporlardan her ekipmanın son kontrol tarihini ve raporda yazan bir sonraki kontrol başlangıç tarihini alın.
  5. Takvimi kurun: Tarihleri tek bir yerde toplayın, sorumluyu belirleyin ve her kontrolün bittiğini kayıtla kapatın.

Bu beş adım bir kez yapıldığında, “bu kontrolün zamanı geldi mi?” sorusu bir kişinin hafızasından çıkar, bir listeye bakmaya dönüşür. İlk turda en uzun süren iş genellikle envanterdir; çünkü işyerindeki ekipmanın hepsini bilen tek bir kişi nadiren bulunur.

Tablo ve klasörle kontrol takibi: kimin hafızasına bağlı?

Ekipman sayısı azsa, ekipman adı, son kontrol ve sonraki kontrol tarihini içeren bir tablo ilk adım için yeterlidir. Kopma noktaları tanıdıktır: tablo uyarmaz, bir sonraki tarihi giren kişi ayrılınca takip durur, kontrol firmasından gelen rapor e-postada kalır, tarihler ekipman cinsine göre ayrı kişilerde dağılır. WhatsApp grubundaki “kompresör raporu geldi” mesajı ise ancak birkaç hafta sonra bulunamayan bir bilgidir. Burada sorun araçtan çok, tarih takibinin bir kişinin dikkatine bağlı olmasıdır.

Kontrol tarihlerini portalda takip etmek

Hatırlatıcı Modülü muayene, ruhsat, sözleşme, bakım ve kontrol tarihlerini tekrar kurallarıyla izler. İş ekipmanı kontrol tarihleri bu tarihler arasında sayılır. Akış beş adımdır: kaydı oluştur, tarihi belirle, tekrar kuralını seç, otomatik bildir, tamamlanmayı kaydet. Kritik tarihten 30, 7 ve 1 gün önce portal bildirimi, e-posta ve SMS ile uyarı verilir; e-posta kurumun kendi SMTP hesabıyla, SMS kurumun kendi NetGSM hesabıyla gönderilir. Her dönemin tamamlanma bilgisi kayda alınır ve kontrolün geçmişi tek yerden izlenir.

Portal yalnızca tarih ve kayıt takibine yardım eder; hangi ekipmanın kontrole tabi olduğuna, süresine ya da raporun uygunluğuna karar vermez. Bu kararlar yönetmeliğe, yetkili kişiye ve İSG uzmanınıza aittir. Ekipmanın arıza ve bakım geçmişini ayrıca izlemek isterseniz Bakım & Arıza Yönetimi modülü bu işi ekipman geçmişiyle birlikte tutar. Kontrol raporunda belirtilen eksikleri bir bulgu gibi izlemek isterseniz İç Denetim Yönetimi modülü her bulguyu sorumlusu, termini ve kanıtı belli bir düzeltici faaliyete dönüştürür.

Sık sorulanlar

Periyodik kontrol nedir?

Yönetmelikte öngörülen aralıklarda ve belirtilen yöntemlere uygun olarak, yetkili kişilerce iş ekipmanlarına yapılan muayene ve/veya test faaliyetidir. Sonucu periyodik kontrol raporuna bağlanır.

İş ekipmanları periyodik kontrol listesine nereden ulaşılır?

Kontrole tabi ekipman ve ekipman grupları İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin EK-III tablolarında sayılır. Bakanlık, ekipmana özgü kontrol rapor ve kriter dokümanlarını da yayımlar; bu yazıdaki tablo yalnızca özet niteliğindedir.

Tabloda ya da standartta süre yoksa kontrol sıklığı nasıl belirlenir?

Önce imalatçının öngördüğü aralığa bakılır. O da yoksa iş yeri koşulları ve kullanım sıklığı gibi faktörlere göre risk değerlendirmesi yapılır. Standartlarda süre belirtilmemişse tablodaki azami süreler aşılamaz.

Periyodik kontrolü kim yapar?

EKİPNET’e kayıtlı, ilgili branşlardan mühendis, teknik öğretmen, tekniker ve yüksek tekniker olan yetkili kişiler. Bazı ekipmanlar için kontrol yalnızca ekipman muayene kuruluşlarında çalışan yetkili kişilerce yapılır. Ekipmanın bakımını yapan kişi, aynı ekipmanın periyodik kontrolünü yapamaz.

Hatırlatıcı Modülü periyodik kontrol tarihlerini takip eder mi?

Evet. YazSis KurumsalPortal’ın Hatırlatıcı Modülü iş ekipmanı kontrol tarihlerini tekrar kuralıyla izler, tarihten 30, 7 ve 1 gün önce uyarı gönderir ve tamamlanan dönemleri kayda alır. Uygunluk kararı vermez.

Kaynaklar

Son mevzuat kontrolü: 23 Ekim 2026

FU
Ferhat Uğurlu · YazSis Ekibi

YazSis ekibiyle birlikte kurumsal yazılım, yapay zekâ ve dijital dönüşüm ürünleri geliştiriyor.