Alacak takibi nedir, nasıl yapılır? Vadesi geçen müşteri alacağında 7 adım

Alacak takibi nedir, nasıl yapılır? Vadesi geçen müşteri alacağında hatırlatmadan ihtara 7 adım, kayıt tablosu ve borç alacak takibinde Excel’in sınırları.

FUFerhat UğurluYazSis EkibiYayın: 18 Kasım 20266 dk okuma
Kısaca

Alacak takibi, vadesi gelen ve geçen müşteri alacaklarının tutarını, vadesini, yapılan görüşmeleri ve gelen ödemeleri kayıt altında izleme düzenidir. Genellikle şu sırayla yapılır: alacağı kayda alıp vadeden önce hatırlatırsınız, vade geçince dostane bir hatırlatma yaparsınız, sonuç alınmazsa yazılı ve kanıtlanabilir ihtar gönderirsiniz, en sonda hukuki yolu değerlendirirsiniz. Hukuki adımlar için avukatınıza danışın; oraya kadar olan kademelerin kalitesi kayıtlarınızın düzenine bağlıdır.

Ay sonu geldi ve muhasebe listesinde üç müşterinin faturası vadesini geçmiş görünüyor. Satışçı birinin “ödeyeceğini söylemişti” dediğini aktarıyor, ikincisi için ne olduğunu bilmiyor, üçüncüsü ise kısmi ödeme yapmış ama kalan tutarı kimse hesaplamamış. Yönetici sorduğunda cevap, telefon kayıtları ve eski mesajlar karıştırılarak yeniden derleniyor. Tahsilatı geciktiren şey çoğu zaman müşterinin niyeti değil, şirketin içindeki bilgi dağınıklığıdır: kimin, ne zaman, hangi tonla hatırlatacağı belli olmadığında alacak kendiliğinden beklemeye alınır. Bu yazı, alacak takibinin nasıl yapıldığını ve vadesi geçen bir alacakta sırayla ne yapılacağını anlatıyor.

Alacak takibi, vadesi gelen ve geçen müşteri alacaklarının tutarını, vade tarihini, yapılan görüşmeleri ve gelen ödemeleri kayıt altında tutarak her alacağın bir sonraki adımını belli eden düzendir. Önce günlük işleyişi, sonra hukuki yolun genel hatlarını anlatıyoruz; ürün örneği olarak YazSis CRM AI üzerinden gidiyoruz.

Alacak takibi nasıl yapılır? Yedi adımda

  1. Alacağı kayda alın. Müşteri, fatura ya da sözleşme, tutar, vade tarihi ve ödeme koşulunu tek kayıtta toplayın. Kaydı olmayan alacak izlenemez.
  2. Vadeden önce hatırlatın. Vade yaklaşırken gönderilen kısa bir bilgilendirme, gecikmenin birçoğunu başlamadan önler.
  3. Vade geçince ilk teması kurun. Önce ödeme geçmişine bakın, sonra nazik ama net bir mesajla ödemenin ne zaman yapılabileceğini sorun.
  4. Yanıtı ve söz tarihini kaydedin. “Cuma ödeyeceğiz” cümlesi tarihiyle birlikte yazılmazsa söz değil, hatıra olarak kalır.
  5. Kısmi ödemeyi işleyin. Gelen tutar düşülmeli, kalan tutar ayrıca görünmeli; yoksa her konuşmada rakam yeniden tartışılır.
  6. Söz tutulmazsa yazılı ihtara geçin. Tutarı, vadeyi ve istediğiniz ödeme tarihini yazan, kime ne zaman ulaştığı kanıtlanabilen bir metin gönderin.
  7. Hukuki yola avukatla karar verin. Tutara, belgelerinizin gücüne ve müşterinin geçmişine bakarak karar vermek uzmanın işidir.

Bu sıra alacağın büyüklüğüne ve müşterinin geçmişine göre kısalıp uzayabilir. Değişmeyen kural, her adımın tarih ve muhatap bilgisiyle kayda geçmesidir; çünkü hatırlatmadan ihtara geçerken elinizdeki tek dayanak o kayıtlardır.

Müşteri ödemeyi geciktirirse ne yapmalıyım?

İlk tepki baskı değil, bilgi toplamaktır. Gecikmenin arkasında genellikle şunlardan biri vardır: faturanın ilgili kişiye ulaşmamış olması, teslimat ya da kalemle ilgili bir itiraz, müşterideki onay zincirinde bekleme ya da basit bir unutkanlık. Hangisi olduğunu öğrenmeden gönderilen sert bir mesaj, çözülebilecek bir durumu ilişki sorununa çevirir. Hatırlatma kısa olmalı: fatura numarası, tutar, vade tarihi, ödeme yolu ve ödemenin ne zaman yapılabileceğini soran tek bir cümle. Gelen yanıtı, söz verilen tarihle birlikte kayda geçirin. Aşağıdaki tablo kademeleri ve her kademede kayda yazılması gerekenleri özetliyor.

KademeNe zamanNe yapılırKayda ne yazılır
Vade öncesiVade yaklaşırkenFatura ve ödeme bilgisini kısaca hatırlatınGönderim tarihi, kanal, muhatap
İlk gecikmeVade geçtikten hemen sonraDostane hatırlatma; ödemenin ne zaman yapılabileceğini sorunMüşterinin yanıtı, söz verilen tarih
İkinci temasSöz verilen tarih geçinceYetkiliyle telefon görüşmesi, ardından yazılı özetGörüşme özeti, yeni tarih, kısmi ödeme
Yazılı ihtarHatırlatmalar sonuçsuz kalıncaTutarı, vadeyi ve istenen ödeme tarihini yazan, ulaştığı kanıtlanabilir metinİhtarın tarihi, gönderim yolu, teslim kanıtı
Hukuki yolİhtara rağmen ödeme gelmezseAvukatla değerlendirme; belge ve kayıtların derlenmesiDosyaya giden belgelerin listesi

Hukuki yolda genel hatlar: Kayıtların işe yaradığı yerler

Aşağıdaki başlıkları ilgili kanun metinlerini mevzuat.gov.tr üzerinden okuyarak derledik. Amaç hukuki yol tarif etmek değil, kayıtlarınızın neden önemli olduğunu göstermek. Kendi dosyanız için avukatınıza danışın.

  • Temerrüt ve ihtar. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 117. maddesine göre muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer; ödeme günü taraflarca ya da usulüne uygun bir bildirimle belirlenmişse bu günün geçmesiyle de temerrüt oluşur. Vade tarihinin sözleşmede ya da faturada açık yazılması bu yüzden önemlidir.
  • Faiz. Aynı Kanun’un 120. maddesi, temerrüt faizi oranı sözleşmede kararlaştırılmamışsa oranın mevzuata göre belirleneceğini söyler. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 8. maddesi ise ticari işlerde faiz oranının serbestçe belirlenebildiğini yazar. Hangi oranın işleyeceğini avukatınıza sorun.
  • Fatura itirazı. Türk Ticaret Kanunu’nun 21. maddesinin ikinci fıkrasına göre faturayı alan kişi, aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde içeriğe itiraz etmezse içeriği kabul etmiş sayılır. Faturanın karşıya ne zaman ulaştığını kaydetmek bu yüzden değerlidir.
  • Zamanaşımı. Borçlar Kanunu’nun 146. maddesi aksine hüküm yoksa her alacağı on yıllık zamanaşımına bağlar; 147. madde ise kira bedelleri ve diğer dönemsel edimler ya da küçük çapta perakende satışlardan doğan alacaklar gibi bazıları için beş yıl öngörür. Alacağınızın hangisine girdiğini uzmanınızla netleştirin.
  • İcra takibi talebi. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 58. maddesine göre takip talebinde alacağın tutarı, faizli alacaklarda faizin miktarı ve işlemeye başladığı gün, senet yoksa borcun sebebi gösterilir. Tutar, vade ve borcun dayanağı kayıtta hazırsa bu bilgileri toplamak için dosya dosya aramanız gerekmez.
  • Ödeme emri ve itiraz. Aynı Kanun’un 60. maddesi ödeme emrinde borcun yedi gün içinde ödenmesi ihtarının bulunacağını, 62. maddesi ise itirazın ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde yapılacağını yazar. Bundan sonrası avukatın yönettiği bir süreçtir.

Borç alacak takibi Excel ile yapılır mı?

Yapılır; müşteri sayısı az, takibi tek kişi yürütüyorsa iyi kurulmuş bir tablo uzun süre yeter. Asgari sütunlar bellidir: müşteri, fatura numarası, tutar, vade, ödenen, kalan, son temas tarihi ve söz verilen ödeme tarihi. Sorun, tablo büyüdüğünde ve birden fazla kişi dokunmaya başladığında çıkar:

  • Dosyanın birkaç kopyası dolaşır; hangisinin güncel olduğu tartışılır.
  • Vadesi geçenleri kendiliğinden öne çıkaran bir uyarı yoktur; birinin tabloyu açıp bakması gerekir.
  • Kısmi ödemeler hücre içi notlarda kaybolur, kalan tutar yanlış hesaplanır.
  • Müşteriyle yapılan görüşmenin özeti başka bir yerde, belki bir telefonun WhatsApp geçmişinde kalır.

Telefon ve WhatsApp hatırlatmanın en hızlı yoludur ama kayıt yeri değildir. Görüşmeyi yapan kişi izne çıktığında ya da işten ayrıldığında, müşteriye ne söylendiği onunla birlikte gider. Hatırlatmayı istediğiniz kanaldan yapın, sonucunu ortak kayda yazın.

YazSis CRM AI alacak takibinde ne sağlar?

YazSis CRM AI’da tahsilat, firma kartına bağlı bir kayıttır. İlk satış, lisans yenileme, ek modül ve hizmet tahsilatları ayrı türlerle açılır; kısmi ödeme ve vade uyarısı bu kayıtlarda yer alır. Tahsilat ekranında bekleyen, vadesi geçen, kısmi ödenen ve ödenen kayıtlar ayrı görünür. Onaylı teklif kabul edilince tahsilat açılır; kazanılan fırsat da isteğe bağlı olarak tahsilat kaydı oluşturur.

Aynı firma kartında görüşmeler, hatırlatıcılar ve yazışmalar sekmelerde durur; yani “bu müşteriye ne söylendi?” sorusunun cevabı tahsilat kaydının hemen yanındadır. Muhasebe rolü tahsilat ve lisans uzatma işlerini yürütür, tüm yazma işlemleri kişi, işlem ve IP ile denetim kaydına yazılır. Teklif tarafını da görmek isterseniz KurumsalPortal’ın satış, teklif ve müşteri modülüne bakabilirsiniz.

Sınırı açıkça söyleyelim: ürün icra takibi yapmaz, ihtar düzenlemez ve hukuki süreci yönetmez; bunlar avukatınızın işidir. CRM’in katkısı, o noktaya gelmeden önce tutarın, vadenin, konuşmaların ve ödemelerin tek yerde görünür olmasıdır. YazSis CRM AI bugün YazSis’in kendi destek ve satış merkezinde kullanılıyor; kendi şirketinize uyarlanmış kurulumun kapsamı ihtiyaç analizinden sonra birlikte belirlenir.

Alacaklarınızı firma kartı, tahsilat ve görüşme geçmişiyle tek yerde görmek isterseniz YazSis CRM AI sayfasındaki ekranları inceleyebilirsiniz.

Sık sorulanlar

Alacak takibi nedir?

Alacak takibi, müşteri alacaklarının tutarını, vadesini, yapılan görüşmeleri ve ödemeleri kayıt altında izleyerek her alacağın bir sonraki adımını belli eden düzendir. Amaç, vadesi geçen alacağın unutulmasını ve her seferinde sıfırdan konuşulmasını önlemektir.

Alacak takibi nasıl yapılır?

Alacağı kayda alıp vade öncesinde hatırlatırsınız, vade geçince dostane bir mesajla ilk teması kurar, söz verilen tarihi kaydeder, kısmi ödemeyi işler, sonuç alınamazsa yazılı ihtara geçer ve hukuki yola avukatla karar verirsiniz.

Borç alacak takibi için Excel yeterli mi?

Az sayıda müşteri ve tek bir takip sorumlusu varsa yeterli olabilir. Birden fazla kişi çalıştığında dosya kopyaları, kaçan vade uyarıları ve kaybolan görüşme notları sorun çıkarır; bu noktada ortak bir kayıt sistemi gerekir.

Vadesi geçen alacak için hemen icra takibi başlatılır mı?

Sıra her alacakta aynı değildir. Hatırlatma ve yazılı ihtar çoğu işletmede ilk kademelerdir; icra takibine geçme kararı tutara, belgelerin durumuna ve müşterinin geçmişine bakılarak avukatla birlikte verilir.

Alacak takibi yazılımı icra takibi yapar mı?

YazSis CRM AI icra takibi yapmaz, ihtar düzenlemez ve hukuki süreci yönetmez. Tahsilat kaydını, vade uyarısını, kısmi ödemeyi, görüşme ve yazışma geçmişini tek firma kartında tutarak hukuki adımdan önceki hazırlığı kolaylaştırır.

Kaynaklar

Son mevzuat kontrolü: 23 Ekim 2026

FU
Ferhat Uğurlu · YazSis Ekibi

YazSis ekibiyle birlikte kurumsal yazılım, yapay zekâ ve dijital dönüşüm ürünleri geliştiriyor.